woensdag 23 juli 2008

Wat is geweld? Wat is terreur? Wat is zelfmoord? Wat is terrorisme?
Een niet te onderschatten vorm van geweld is 'psychisch' geweld. Mensen zijn 'sadistisch' vanwege hun 'zelfbehoud' : de ene zijn dood is de ander zijn brood. Natuurlijk hebben zij de masochisten ervoor nodig, anders kwijnen zij weg. Als een sadist iemands zwakke plek heeft gevonden, zal hij niet nalaten deze plek te bombarderen, met woorden en daden als een soort 'aha-Erlebnis'. Het verhoogt zijn eigen welbehagen.
Terreur is het beeld van een strand in Italië, waar twee Roma zigeunerinnetjes zijn verdronken; zij zijn toegedekt met een (hand)doek, de voeten net zichtbaar. De vakantiegangers doen alsof ze er niet liggen, koesteren zich in de zon en laten de meisjes voor wat ze zijn. Dat is schrijnend voor deze postmoderne afgang : ik kan dat beeld voorlopig niet uit mijn gedachten zetten, het is gewoon 'degeneratie' ten top. Het maakt me beschaamd dat ik een mens ben; om in algemeenheden te spreken : het is typerend voor het postmoderne ras, dus ik ben niet te beroerd om mij in deze situatie medeverantwoordelijk te voelen, als 'positief' algemeen gevoel zeg maar.
Men is vrij niet te handelen; laat maar liggen. Mimetisch kijk ik om me heen : niemand reageert? Dan ik ook niet, misschien maak ik me wel belachelijk.
Zelfmoord als enige filosofische probleem, is onoplosbaar. Zoals ik eerder beschreef, heeft het individu ook dié kracht in zich om er een punt achter te zetten. Collectieve zelfmoord kan ook natuurlijk. Of eerst de kinderen ombrengen, en dan zelf een (mislukte) poging wagen.
Ik zoek naar een rationele verklaring voor bovengenoemde fenomenen, uitwassen der postmoderniteit, maar moet ze schuldig blijven. Wie het wél kan verantwoorden, wel, er zijn er die het kunnen. Ik weet niet wie,maar hoor soms stemmen opgaan in de richting van 'zelf gezocht' en dergelijke.
Terrorisme heeft een politieke connotatie; is de politiek niet even zeer verloederd als het leven tout court? De toenemende techniek is zo danig toegenomen, dat men kan spreken van 'een uit de hand gelopen techniek'. De mens kent geen grenzen, wil zijn grenzen niet kennen. Dolgedraaid, id est rationeel niet meer voor rede vatbaar.
"Als type-voorbeeld hiervan wordt in handboeken het instinctieve gedrag vermeld van de graafwesp die telkens wanneer ze met voedsel terugkeert naar haar nest identiek dezelfde fasen herhaalt: eerst deponeert ze het voedsel op enige afstand van het nest en gaat zelf het nest inspecteren, vervolgens brengt ze het voedsel tot vlak bij de opening en gaat opnieuw binnen inspecteren, om ten slotte, eindelijk, het voedsel naar binnen te halen. De aardigheid is echter wanneer een sluwe bioloog tijdens de tweede inspectieronde snel het voedsel verplaatst tot op de aanvankelijke afstand, het arme dier niet alleen het voedsel gaat halen maar het ook opnieuw bij de ingang laat liggen om opnieuw te gaan inspecteren, en dit net zo lang tot de bioloog - uit barmhartigheid of uit verveling - beslist het experiment stop te zetten. Het doldraaiende gedrag van de beetgenomen graafwesp vertoont frappante oveenkomsten met de door Freud beschreven ongelukkigen die zich achtervolgd wanen door het noodlot. Alleen zijn het in het laatste geval wel degelijk zijzelf die, zonder het te weten, telkens hun eigen voedselpakket verplaatsen totdat het hun onmogelijk wordt het ooit nog binnen te halen. Maar wat verplicht hen dan om precies dàt te doen - tenzij, in Freuds redenering, een ander instinct, een fundameler instinct, bestemd om het leven te dwarsbomen aan het werk is?"(1)
Dit instinct is precies aan het werk bij de (zelfmoord)terrorist. Hij wordt ook wel enigszins achtervolgd door het noodlot, en dat is in dit geval het feit dat niet iedereen dezelfde godsdienst aanhangt dan hij. Want daar precies begint alle ellende : ik ben katholiek en jij islamiet. Godsdienst zou in eerste instantie over 'liefde, mededogen, geborgenheid enz' moeten gaan, maar heeft als kwalijk bijverschijnsel dat ook daar de fragmentatie buitengewone proporties aanneemt, net als bij de techniek. Terrorisme is dus een reactie op de dubbele fragmentatie qua techniek én tegelijk het ongeoorloofd gebruik maken ervan (!) (ratio) en qua religie (waanzin). Zo beschouwd is er inderdaad een postmodern rationeel ingrediënt aanwezig in het (zelfmoord)terrorisme. Als derde factor meent de terrorist(ische beweging) zich bezig te houden met politiek, waarvan men zonder aarzelen kan stellen dat ook deze, gelijklopend met de twee vorige ingrediënten, ontspoord is.
(1)De Martelaere, Patricia, Een verlangen naar ontroostbaarheid, Amsterdam : J.M Meulenhoff bv, 1993, p 56-57

1 opmerking:

Babs zei

Heerlijke schrijfster. Jammer dat ze is overleden. Ze deed alles wat een mens kan wensen van een filosofe. Nadenken en glashelder schrijven - ze put niet voor niets veel uit Wittgenstein, Schopenhauer en natuurlijk Nietzsche; die hebben ook zo'n onberispelijke en meeslepende stijl.

Liefs