Terreur ingegeven door eenzaamheid of ouderdom, een kwaal uit de marginaliteit

"Loneliness, the common ground for terror, the essence of totalitarian government,..."
"...without contact each of us would be enclosed in his own particularity of sense data which in themselves are unreliable and treacherous".[...] "What prepares men for totalitarian domination in the non-totalitarian world is the fact that loneliness, once a borderline experience usually suffered in certain maginal social conditions like old age, has become an everyday experience of the evergrowing masses of our century".

Referentie

Dana R. Villa, Politics, Philosophy, Terror. Essays on the thought of Hannah Arendt. Princeton University Press, New Jersey : Princeton. 1999. p. 475,476, 478

Commentaar

De preconditie voor terreur is voor Hannah Arendt de eenzaamheid, waarbij in het individu een broeihaard van ideeën kan ontstaan die niet meer te toetsen zijn aan algemene normen. Daardoor ontstaat het totalitaire; dit houdt immers, maar dan op grote schaal, geen rekening meer met regels en wetgevingen.
Het 'manke' aan de veronderstelling is dat dit niet bij elk individu zal ontaarden : eenzaamheid wordt per definitie zeer negatief omschreven: 'een borderlineconditie' is van psychiatrische aard, een voorbeeld is een geadopteerd kind dat geen structuur aankan, en er een geweldig zootje van maakt en meteen gelinkt aan een 'marginale' conditie. Dit laatste zal wel eerder het geval zijn in een 'marginaal milieu', veeleer dan in een gezin waar liefde en welvaart de boventoon voeren. Maar dit is niet per definitie zo. Ook de ouderdom wordt als een marginale sociale conditie omschreven, wat alweer een veralgemening is die niet altijd opgaat. Zij beweert dat deze conditie 'vroeger' zelden voorkwam, maar nu veel meer.
Wat er tijdens de lezing van Dana Villa werd opgeworpen door Arthur Cools, lijkt mij nog het beste voorbeeld, namelijk een voorbeeld uit de literatuur. In het werk van Franz Kafka 'Der Prozess', wordt Joseph K. van iets beschuldigd waarvan hij zelf geen weet heeft. Hij leidt (lijdt) een doorsnee bestaan van werken, eten en slapen, en doet verder geen vlieg kwaad. hij leeft echter zeer geïsoleerd op zijn huurkamertje en heeft enkel sporadisch contact met zijn hospita.
Ik kan mij inbeelden dat zo iemand, teruggeworpen op zichzelf, en dan nog geterroriseerd van boven uit, iets in elkaar zou kunnen boksen wat op de terreur lijkt die Hannah Arendt voor ogen heeft. Niet toevallig wordt het bestaan van Joseph K. tegelijk als 'superfluous' bestempeld.
Wat frappant is, is dat de noodzakelijke preconditie voor terreur bij Hegel, de vrijheid, hier wordt beknot, zelfs helemaal 'afgepakt'.